https://thuviensach.vn

Table of Contents
Mục lục
Mục Lục:
Lời Giới Thiệu Lời Tác Giả:
Phần 1 – Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Phần 2 – Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Chương Vi
Chương Vii
Chương Viii
Chương Ix
Phần 3 – Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Chương Vi
Chương Vii
Chương Vii (Tt)
Chương Viii
Chương Ix
Chương X

https://thuviensach.vn

Chương X (Tt):
Chương Xi
Chương Xii
Chương Xiii
Chương Xiv
Chương Xv
Chương Xvi
Chương Xvii
Chương Xviii
Chương Xix
Chương Xx
Chương Xxi
Chương Xxii
Phần Iv -Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Phụ Lục:

https://thuviensach.vn

Mục lục
Mục Lục:
Lời Giới Thiệu & Lời Tác Giả:
Phần 1 – Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Phần 2 – Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Chương Vi
Chương Vii
Chương Viii
Chương Ix
Phần 3 – Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Chương Vi
Chương Vii
Chương Vii (Tt)
Chương Viii
Chương Ix
Chương X
Chương X (Tt):
Chương Xi
Chương Xii
Chương Xiii
Chương Xiv
Chương Xv
Chương Xvi
Chương Xvii
Chương Xviii
Chương Xix
Chương Xx

https://thuviensach.vn

Chương Xxi
Chương Xxii
Phần Iv -Chương I
Chương Ii
Chương Iii
Chương Iv
Chương V
Phụ Lục:

https://thuviensach.vn

VIỆT SỬ TOÀN THƯ
Phạm Văn Sơn
www.dtv-ebook.com

Mục Lục:
Phần Thứ Nhất
Chương 1 - Khái luận về xã hội Việt Nam xưa và nay
1- Địa lý thiên nhiên - 2. Người Việt Nam - 3. Gốc tích.
Chương 2 - Đời sống thượng cổ của dân tộc Việt Nam
Chương 3 - Nhà Hồng Bàng (2879 - 258 tr. T. L.)
1. Truyền thuyết về nhà Hồng Bàng -- 2. Nước Văn Lang
Chương 4 - Nhà Thục (257 - 207 tr. T. L.)
Chương 5 - Xã hội Trung Hoa trong thời thượng cổ
Xã hội và văn hóa - 2. Trật tự xã hội và gia đình - 3. Việc quan chế - 4.
Pháp chế - 5. Binh chế - 6. Điền chế - 7. Học chính - 8. Khổng Tử - 9. Lão
Tử -- 10. Trang Tử - 11. Tuân Huống.
Phần Thứ Hai Bắc
Thuộc Thời Đại
Chương 1 - Nhà Triệu (Bắc thuộc lần thứ I 207-111 tr. T. L.)
1. Chỗ rẽ của lịch sử Âu Lạc - 2. Chính trị của Triệu Đà - 3. Nam Việt
và Tây Hán - 4. Xã hội Việt Nam dưới thời Triệu Đà - 5. Những vua kế
nghiệp Triệu Đà - 6. Đế quốc Việt Nam xụp đổ - 7. Công tội của Thái Phó
Lữ Gia (Phê bình của Ngô Thời Sĩ).

https://thuviensach.vn

Chương 2 - Nhà Tây Hán (Bắc thuộc lần II 111 tr. T. L. - 39 T. L.)
1. Đơn vị hành chánh trên đất Giao Chỉ - 2. Bộ máy cai trị ở đất Giao
Châu. Chương 3 - Nhà Trưng (40 - 43)
1. Phần cờ nương tử - 2. Nhà Đông Hán phục thù - 3. Tính chất cách
mạng của cuộc khởi nghĩa năm Canh Tý.
Chương 4 - Bắc thuộc lần III (43 - 544 Đông Hán - Nam Bắc triều)
Cuộc cải cách của Mã Viện trên đất Giao Châu
Chương 5 - Người Việt Nam học chữ Tàu
1. Việc truyền bá Hán học - 2. Ảnh hưởng Phật đồ với nền văn học của
chúng ta -3. Phật Giáo - 4. Một điều sai lầm về Sĩ Nhiếp.
Chương 6 - Cuộc cách mạng phản Đế lần thứ hai của dân Giao Chỉ
1. Bà Triệu chống quân Đông Ngô -- 2. Lâm Ấp quấy phá Giao Châu.
Chương 7 - Nhà Tiền Lý (544 - 602)
1. Lý Nam Đế (544 - 548) - 2. Hậu Lý Nam Đế (571 - 602).
Chương 8 - Bắc thuộc lần IV (603 - 939)
1. Nhà Tùy đánh Lâm Ấp - 2. Nhà Đường đối với An Nam - 3. Mai Hắc
Đế khởi nghĩa (722) - 4. Giặc Côn Lôn và Đồ Bà -- 5. Bố Cái Đại Vương 6. Cuộc xâm lăng Giao Châu của Nam Chiếu - 7. Sự thất bại của Nam
Chiếu và sự nghiệp của Cao Biền.
Chương 9 - Cuộc tranh đấu của dân tộc Việt Nam từ họ Khúc đến họ
Ngô Trận thủy chiến đầu tiên của Việt Nam.
Phần Thứ Ba
https://thuviensach.vn

Việt Nam Trên Đường Độc Lập (939)
Chương 1 - Nhà Ngô (939 - 965)
Chương 2 - Nhà Đinh (968 - 980)
1. Đinh Tiên Hoàng - 2. Đinh Phế Đế.
Chương 3 - Nhà Tiền Lê (980 - 1009)
1. Lê Hoàn đánh Tống - 2. Việc ngoại giao - 3. Việc đánh Chiêm Thành
- 4. Sự mở mang trong nước - 5. Cái án Lê Hoàn và Dương Hậu.
Chương 4 - Các vua kế tiếp Lê Đại Hành
I. Lê Trung Tông (1005)
II. Lê Ngọa Triều (1005 - 1009)
1. Việc ngoại giao với Bắc Triều - 2. Sự tàn ác của Ngọa Triều - 3. Vụ
âm mưu cướp ngôi nhà Tiền Lê.
Chương 5 - Nhà Hậu Lý (1010 - 1225)
I. Lý Thái Tổ (1010 - 1028)
II. Lý Thái Tông (1028 - 1054)
1. Việc chính trị - 2. Việc quân sự - 3. Dẹp Chiêm Thành.
III. Lý Thánh Tông (1054 - 1072)
1. Việc mở mang Phật Giáo và Nho Giáo -- 2. Đánh Chiêm Thành.
IV. Lý Nhân Tông (1072 - 1127)

https://thuviensach.vn

1. Vụ tranh dành quyền vị -- 2. Việc chính trị -- 3. Việc đánh Tống -- 4.
Cuộc phục thù của nhà Tống -- 5. Đánh Chiêm Thành.
V. Lý Thần Tông (1128 - 1138)
VI. Lý Anh Tông (1138 - 1175)
1. Đỗ Anh Vũ và Tô Hiến Thành -- 2. Việc ngoại giao.
VII. Lý Cao Tông (1176 - 1210)
VIII. Lý Huệ Tông (1211 - 1225)
IX. Lý Chiêu Hoàng (1225)
Chương 6 - Khái niệm về Phật giáo và văn học dưới đời nhà Lý Chương
7 - Nhà Trần (1225 - 1413) -- Nước Việt Nam dưới đời Trần Sơ
I. Trần Thái Tông (1225 - 1258)
1. Tàn sát họ Lý. - 2. Việc đảo lộn nhân luân. - 3. Việc đánh dẹp trong
nước. - 4. Những công cuộc cải cách. - 5. Việc binh chế và lực lượng quân
đội dưới đời Trần - Sơ. - 6. Kinh tế và xã hội. --7. Phong tục. - 8. Văn hóa. 9. Cuộc chiến tranh tự vệ thứ nhất của Việt Nam.
II. Trần Thánh Tông (1258 - 1278)
1. Việc chính trị. - 2. Việc ngoại giao với Mông Cổ.
III. Trần Nhân Tông (1279 - 1293)
A - Mông Cổ gây hấn lần thứ hai
1. Việc ngoại giao tan vỡ. - 2 Huyết chiến giữa Việt Nam và Mông Cổ. Hội Nghị Bình Than (1282). - Hội Nghị Diên Hồng (1284). - Quân Nam rút
theo kế hoạch. - Hội nghị quân sự Vạn Kiếp. III Mông Cổ tấn công. - Mặt
https://thuviensach.vn

trận Đông Nam. - Cuộc tổng tấn công của Việt Nam. Việt Nam thu phục
Thăng Long. - Trận Tây Kết. - Trận Vạn Kiếp.
B- Mông Cổ tấn công lần thứ hai (1287)
I Trận Vân Đồn. II Trận Bạch Đằng. III Việc truy kích Thoát Hoan. IV
Cuộc giảng hòa. V Chiến pháp của Hưng Đạo Vương.
IV. Trần Anh Tông (1293 - 1314)
Việc gả Huyền Trân cho Chế Mân
V. Trần Minh Tông (1314 - 1329)
VI. Trần Hiến Tông (1329 - 1341)
Giặc Ngưu Hống và giặc Lào
VII. Trần Dụ Tông (1341 - 1369)
1. Việc chính trị. - 2. Việc giao thiệp với Trung Hoa. - 3. Việc giao thiệp
với Chiêm Thành. - 4. Dụ Dương Nhật Lễ.
VIII. Trần Nghệ Tông (1370 - 1372)
Tiểu sử Hồ Quý Ly.
IX. Trần Duệ Tông (1372 - 1377)
X. Trần Phế Đế (1377 - 1388)
1. Việc giao thiệp với nhà Minh. -- 2. Chiêm Thành tấn công Thăng
Long. -- 3. Âm mưu trừ Hồ Quý Ly thất bại.
XI. Trần Thuận Tông (1388 - 1398)

https://thuviensach.vn

Chế Bồng Nga tử trận. - 2. Cuộc cách mạng của Hồ Quý Ly: Cải cách
chính trị. Cải cách quân sự. Cải cách kinh tế. Cải cách xã hội. Cải cách văn
hóa. - 3. Cuộc đảo chính Hồ Quý Ly.
Chương 8 - Nhà Hồ (1400 - 1407)
Hồ Quý Ly (1400) II. Hồ Hán Thương (1400 - 1407)
Cuộc giao tranh giữa nhà Hồ và nhà Minh. - Thành Đa Bang thất thủ. Trận Mộc Phàm Giang. - Trận Hàm Tử Quan. - Nguyên nhân thất bại của
Hồ Quý Ly. - 2. Hồ Quý Ly có làm mất nước không?
Chương 9 - Bắc thuộc lần thứ năm - Nhà Hậu Trần (1407 - 413)
1. Chính sách thống trị của nhà Minh. - 2. Giản Định Đế khởi nghĩa
(1407 - 1409).
- 3. Trần Quý Khoách (1409 - 1413)
Chương 10 - Nhà Hậu Lê. Lê Lợi chấm dứt chế độ Minh thuộc (1417 1427)
1. Giai đoạn đen tối. - 2. Giai đoạn tươi sáng. - 3. Cuộc tổng phản công
của giặc Minh (Mặt trận miền Bắc). - 4. Trận Tuy Động. - 5. Việt quân
phong tỏa Đông Đô. - 6. Trận chi Lăng. - 7. Quân Minh xin hòa giải. - 8.
Việc cầu phong.
Nhà Hậu Lê (1428 - 1527)
I. Lê Thái Tổ (1428 - 1433)
1. Học chính. - 2. Luật pháp. - 3. Hành chánh. - 4. Cải cách điền địa. - 5.
Binh chế. - 6. Việc giết công thần.
II. Lê Thái Tông (1434 - 1442)

https://thuviensach.vn

Cái án Lê Chi Viên (1442)
III. Lê Nhân Tông (1443 - 1459)
IV. Lê Thánh Tông (1460 - 1497)
1. Việc chính trị. - 2. Tổ chức hương thôn. - 3. Việc đình. - 4. Hành
chính. - 5. Quan chế. - 6. Thuế đinh. - 7. Thuế điền thổ. - 8. Nông nghiệp. 9. Luật pháp
bảo vệ nhân quyền. -- 10. Quyền lợi xã hội. -- 11. Tổ chức võ bị. -- 12.
Võ công đời Hồng Đức. - 13. Văn trị đời Hồng Đức.
V. Lê Hiến Tông (1497 - 1504)
VI. Lê Túc Tông (1504 1505)
VII. Lê Uy Mục (1505 - 1509)
VIII. Lê Tương Dực (1510 - 1516)
IX. Lê Chiêu Tông
X. Lê Cung Hoàng (1516 - 1527)
Chương 11 - Nhà Mạc (1527 - 1667)
Mạc Đăng Dung (1527 - 1529)
1. Tình trạng Việt Nam đầu thế kỷ XVI. - 2. Tiểu sử Mạc Đăng Dung. 3. Vụ Trần Thiêm Bình thứ hai. - 4. Một cuộc chiến tranh tâm lý. - 5.Vụ án
Mạc Đăng Dung.
Chương 12 - Loạn phong kiến Việt Nam. Nam Bắc triều (1527 - 1592)

https://thuviensach.vn

Trịnh Kiểm và Nguyễn Kim. - 2. Biến cố tại Nam triều. - 3. Thất bại của
Bắc triều.
Chương 13 - Nước Việt Nam từ Bắc vào Nam (1674 - 1775)
1. Họ Trịnh làm chúa miền Bắc. - 2. Họ Nguyễn xưng hùng phương
Nam.
Chương 14 - Trịnh - Nguyễn phân tranh (1627 - 1775)
1. Đại chiến lần thứ nhất (1627). - 2. Đại chiến lần thứ hai (1630) - 3.
Đại chiến lần thứ ba (1635). - 4. Đại chiến lần thứ tư (1648). - 5. Đại chiến
lần thứ năm (1655) - 6. Đại chiến lần thứ sáu (1661) - 7. Đại chiến lần thứ
bảy (1672).
Chương 15 - Sự nghiệp hai họ Trịnh - Nguyễn
Chương 16 - Những vụ phiến loạn dưới đời chúa Trịnh
Chương 17 - Các hoạt động của Nguyễn
Chương 18 - Các cuộc chiến tranh cuối cùng của hai họ Trịnh - Nguyễn
(1774)
Chương 19 - Nhà Tây Sơn (1778 - 1802)
1. Tiểu sử nhà Tây Sơn. -- 2. Tây Sơn diệt Nguyễn tại Nam Việt. - 3.
Nguyễn Huệ đuổi quân Xiêm. - 4. Nguyễn Huệ đánh Thuận Hóa. - 5.
Nguyễn Huệ ra Thăng Long. - 6. Chim Bằng gẫy cánh.
Chương 20 - Một võ công oanh liệt bậc nhất của Việt Nam cuối thế kỷ
XVIII
1. Cái chết của Vũ Văn Nhậm. - 2. Chiến sự Việt-Thanh. - 3. Cuộc giao
thiệp giữa Tây Sơn và Thanh đình. - 4. Chính trị của vua Quang Trung. - 5.

https://thuviensach.vn

Vua Chiêu Thống bị nhục trên đất Tàu.
cuộc chiến tranh cuối cùng giũa Tây Sơn và Cựu Nguyễn
1. Nguyễn vương quật khởi. - 2. Nguyễn vương tấn công Qui Nhơn lần
thứ nhất (1790). - 3. Qui Nhơn thất thủ lần thứ hai và ba. - 4. Phú Xuân đổi
chủ. - 5. Nguyễn Vương ra Bắc Hà.
Chương 21 - Người Âu Châu sang Việt Nam
1. Việt Nam dưới con mắt người Pháp. - 2. Đạo Thiên Chúa.
Chương 22 - Nhà Nguyễn (1802 - 1945)
I. Gia Long (1802 - 1820)
1. Thế tổ xưng đế hiệu. - 2. Bộ máy chính quyền trung ương. - 3. Các
địa hạt hành chính lớn. - 4. Binh chế. - 5. Công vụ. - 6. Việc học hành và
luật pháp. - 7. Việc tài chính. - 8. Việc ngoại giao với Pháp. - 9. Việc ngoại
giao với Trung Quốc. - 10. Giao thiệp với Miên-Lào-Tiêm La. - 11. Bàn về
loạn phong kiến ở Việt Nam. -12. Vài ý kiến về vua Gia Long.
II. Thánh Tổ (1820 - 1840)
1. Hoàn thiên bộ máy chính quyền. - 2. Việc học hành thi cử. - 3. Sách
vở. - 4. Những cuộc phiến loạn. - 5. Việc ngoại giao với Pháp. -- 6. Việc Ai
Lao và Chân Lạp. - 7. Việc cấm đạo. - 8. Bàn về Thánh Tổ.
III. Hiến Tổ (1841 - 1847)
Cá nhân của vua Hiến Tổ. - 2. Việc Chân Lạp và Tiêm La. - 3. Cuộc
đánh phá đầu tiên của Pháp ở Việt Nam.
Phần Thứ Tư

https://thuviensach.vn

Việt Nam Mất Độc Lập Về Tay Pháp
Chương 1 - Dực Tông (1847 - 1883)
1. Vua Tự Đức và tình thế Việt Nam giữa thế kỷ XIX. - 2. Việc ngoại
giao và cấm đạo. - 3. Việc văn học và binh chế. - 4. Những vụ phiến động
trong nước.
Chương 2 - Người Pháp ra mặt xâm chiếm Việt Nam
1. Nguyên nhân của sự xâm lăng. - 2. Đặc phái viên Pháp đến Việt Nam.
- 3. Việt Nam mất ba tỉnh Đông Nam Kỳ. - 4. Phản ứng của triều đình Huế.
- 5. Phong Trào kháng Pháp ở Nam Kỳ. - 6. Người Pháp chiếm nốt ba tỉnh
miền Tây Nam Kỳ. - 7. Những nghĩa sĩ miền Nam.
Chương 3 - Quân Pháp đánh Bắc Kỳ
1. Nguyên nhân việc người Pháp ra Bắc. - 2. Pháp quân đánh Bắc Kỳ lần
thứ I. -3. Hòa ước năm Giáp Tuất (1874). - 4. Hà thành thất thủ lần thứ hai.
- 5. Sự phế lập ở Huế. - 6. Hòa ước năm Quí Mùi (1883). - 7. Hòa ước
Thiên Tân lần thứ hai. - 8. Hòa ước Patenôtre (1884).
Chương 4 - Tàn cuộc của phong kiến Việt Nam
Phong trào Cần vương cứu quốc. - 2. Phong trào Văn Thân kháng Pháp.
- 3. Vua Thành Thái (1884 - 1907). - 4. Vua Duy Tân (1907 - 1916). - 5.
Cuộc bảo hộ của nước Pháp. Chương V - Những cuộc tranh thủ độc lập của
Việt Nam từ 1928 - 1954
Xã hội Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. - 2. Những cuộc tranh đấu của
thế hệ trẻ tuổi. - 3. Cuộc đảo chánh 9-3-1945. - 4. Lá bài Bảo Đại và Hiệp
Định Hạ Long. - 5. Cuộc chiến tranh Thực - Cộng (1945 - 1954). - 6. Thỏa
hiệp Genève. - 7. Kết Luận
Tài liệu tham khảo

https://thuviensach.vn

Ý kiến của văn gia trí thức về Việt Sử Toàn Thư
Phụ lục 1: Bảng đối chiếu các triều đại Việt Nam với triều đại Trung
Hoa
Phụ lục 2: Thế Phả họ Nguyễn
Phụ lục 3: Thế Phả họ Trịnh

https://thuviensach.vn

VIỆT SỬ TOÀN THƯ
Phạm Văn Sơn
www.dtv-ebook.com

Lời Giới Thiệu & Lời Tác Giả:
Kính dâng hương hồn song thân đã sớm hun đúc cho con một tấm lòng
thiết tha với đất nước để viết nên những trang sử oai hùng của dân tộc.
Phạm Văn Sơn
"Chim Việt làm tổ cành nam (Việt điểu sào nam chi)", một câu nói ngắn
gọn nhưng hàm chứa một ý nghĩa thật sâu: người Việt Nam không bao giờ
quên được cội nguồn của mình! Nhờ tinh thần đó mà trên trường quốc tế,
dù phải chịu một ngàn năm đô hộ giặc Tàu, một trăm năm nô lệ giặc Tây.
Nhưng hiện nay, với chính sách hủy diệt văn hóa truyền thống dân tộc
trong nước, và sức lôi cuốn mãnh liệt của nền văn minh vật chất Âu Mỹ
ngoài nước, dân tộc chúng ta đang phải đối đầu với một hiểm họa diệt vong
mới, có mức độ trầm trọng hơn tất cả
các hiểm họa đã gặp phải trong quá khứ.
Chỉ có lòng yêu nước nồng nàn, phát xuất từ đáy lòng của mọi người
Việt mới giúp chúng ta vượt qua được hiểm họa này. Chỉ có lòng yêu quê
hương thiết tha mới là động cơ bắt chúng ta chung góp tâm trí vào việc bảo
tồn và phát huy nền văn hóa cao quý của cha ông để lại.
Với mục tiêu duy nhất là nuôi dưỡng lòng yêu nước cần thiết trong lòng
mọi người Việt tại Nhật, sinh thành những tâm hồn thiết tha với quê hương,
dân tộc, chúng tôi đã mạn phép in lại 600 bộ Việt Sử Toàn Thư này của Sử
Gia Phạm Văn Sơn để phân phối
trong cộng đồng người Việt tại Nhật.

https://thuviensach.vn

Với công trình khảo cứu sâu rộng của Sử gia yêu nước Phạm Văn Sơn
và tính chất
khách quan, dân tộc, khoa học, phong phú, giản dị ... của bộ sách này,
chúng tôi mong muốn mỗi gia đình Việt Nam tại Nhật sẽ có ít nhất một bộ,
lúc nào cũng có trong nhà, để dễ dàng chỉ dạy con em về lịch sử hào hùng
bất khuất của dân tộc Việt.
Chúng tôi cũng chân thành cảm tạ Hiệp Hội Liên Đới Người Tỵ Nạn
Đông Dương đã yểm trợ toàn thể chi phí để in lại bộ sách này.
Hiệp Hội Người Việt Tại Nhật Bản
Nhật Bản, 1983
Nam Nghệ Xã

https://thuviensach.vn

Cùng Bạn Đọc Thân Mến
Từ mười hai năm nay, bước chân vào làng sử học, chúng tôi đã được hân
hạnh giới thiệu các bạn văn gia trí thức và học sinh một tổ tác phẩm nhỏ
như Việt Nam Tranh Đấu Sử, Việt Nam Hiện Đại Sử Yếu, Vĩ Tuyến 17,
Việt Sử Tân Biên quyển I, II, III.
Những cuốn sách này được tái bản nhiều lần và trước những sự đóng
góp của chúng tôi đối với văn hóa nước nhà, các bạn đọc đã tỏ có nhiều
cảm tình và tin cậy, do đó để tạ lòng tri kỷ bốn phương hàng năm chúng tôi
tiếp tục gửi đến tay các bạn những tác phẩm về sử học.
Gần đây, Việt sử tân biên được các bạn trí thức trong nước và ngoài
nước đặc biệt lưu ý và tán thưởng trên các báo Bách Khoa, Thế Giới Tự Do,
Tân Dân, Chỉ Đạo, Ngôn Luận, Tự Do, v.v... nhưng bộ sử này còn tới 4
cuốn nữa mới hết, tức là phải xuất bản đều đặn luôn bốn năm mới hoàn
thành.
Trong lúc này, nhiều bạn giáo sư và học sinh thường gửi thư đến chúng
tôi yêu cầu nên gấp rút soạn một cuốn Việt sử tân biên thâu hẹp gồm đủ chi
tiết từ Thượng cổ thời đại đến hết thời Pháp thuộc để tiện dụng hơn trong
các trường học. Theo ý các bạn, Việt Sử Tân Biên gồm 7 cuốn chỉ lợi ích
nhiều cho các giáo sư sử địa, các văn gia trí thức cần biên khảo rộng rãi và
cho một số sinh viên nặng tình đặc biệt với sử học. Quả vậy, chúng tôi đã
đọc khá nhiều sách, chuyện ký để viết một bộ sách có mục đích giúp các
bạn kể trên khỏi mất nhiều thời giờ tìm tòi sử liệu và nghĩ ngợi về sự bình
giải, mặc dầu công việc của chúng tôi vẫn có thể còn nhiều khuyết điểm.
Ngoài ra, từ trên 30 năm nay, tuy trong các thư viện của chúng ta đã có
một sách về lịch sử, nhưng các sách này vẫn còn mang nặng ảnh hưởng của
tư tưởng thời phong kiến, đế quốc. Nếu cần tiến bộ, tất nhiên ta phải có

https://thuviensach.vn

những cuốn sử mới viết theo quan niệm rộng rãi và tinh thần phóng khoáng
của trào lưu dân chủ ngày nay cùng gồm thâu được nhiều điều mới lạ do sự
khám phá hay sưu tầm của các học giả cận đại, hiện đại.
Hôm nay, Việt Sử Toàn Thư ra mắt các bạn. Chúng tôi hy vọng tác phẩm
này sẽ hợp với nhu cầu của tình thế một phần nào, góp được ít nhiều công
quả cần thiết cho sự phát triển và xây dựng văn học của nước nhà trong giai
đoạn mới của lịch sử. Tuy nhiên do sử học nước nhà chưa hết phôi thai, ấu
trĩ, sử liệu lại thất đắc khá nhiều qua các quốc biến, sách này không khỏi có
điều lỗi lầm, sơ sót. Trong khi chờ đợi một hoàn thiện, chúng tôi xin sẵn
sàng chào đón sự uốn nắn và chỉ bảo của các bạn trí thức gần xa.
Sài gòn ngày 14 tháng 3 năm Canh Tý
Phạm Văn Sơn

https://thuviensach.vn

VIỆT SỬ TOÀN THƯ
Phạm Văn Sơn
www.dtv-ebook.com

Phần 1 – Chương I
- Địa lý thiên nhiên Việt Nam
- Người Việt Nam
- Gốc tích của người Việt Nam
Địa lý thiên nhiên Việt Nam Việt Nam ngày nay là một nước trên bán
đảo Đông Dương ở vào khoảng giữa Ấn Độ và Trung Hoa thuộc Châu Á
hướng về phía Nam. Bắc, Việt Nam giáp Trung Hoa (giáp giới ba tỉnh miền
Nam Trung Quốc: Vân Nam, Quảng Đông và Quảng Tây), Tây giáp Ai
Lao, Cao Mên, Đông giáp bờ biển Nam Hải. Một đằng khác, ở Đông Nam
Châu Á, bán đảo Đông Dương trong đó có Việt Nam nhìn qua quần đảo Phi
Luật Tân và chuỗi chân về phía Nam như đạp xuống quần đảo Mã Lai mà
vị trí cùng mối liên hệ đối với bán đảo Đông Dương có thể ví với Địa Trung
Hải ở Âu Châu.
Nước Việt Nam giống hình chữ S hẹp ở giữa, rộng hai đầu. Chiều cong
vòng theo bờ biển bắt đầu từ vịnh Bắc Việt, lượn vào đến đầu Trung Việt
dần dần ưỡn ra, xuống đến Nam Việt thì chiều cong lại dần dần ăn vòng vào
theo một đường rất êm dịu.
Diện tích rộng chừng 312.000 cây số vuông trong đó:
Bắc Việt: 105.000 cây số vuông
Trung Việt: 150.000 cây số vuông
Nam Việt: 57.000 cây số vuông.

https://thuviensach.vn

Bắc Việt chia ra làm ba miền: Thượng du có nhiều rừng núi chạy vòng
cánh cung theo hình thể xứ Bắc, như chiếc quạt xòe ra từ nơi giáp miền
Thượng Lào chạy sát các vùng biên giới Việt Hoa. Ngọn núi cao nhất là
Hoàng Liên Sơn (3.141 thước). Trung du là miền ở giữa trung châu và
thượng du, sát các khu rừng núi. Trung châu đáng chú ý vì có nhiều đồng
bằng, sẵn ruộng đất để cầy cấy và sông ngòi thuận tiện cho mọi việc giao
thông (sông Hồng Hà phát nguyên từ Tây Tạng có nhiều chi nhánh tản mác
khắp Trung Châu, sông thường không rộng lắm) – dân cư rất đông đúc, thóc
lúa, ngô, khoai có nhiều.
Trung Việt là một giải đất hẹp, có dẫy Trường Sơn giống như cái xương
sống chạy dọc từ Bắc Việt vào Nam Việt, có thể ví là cái bình phong ngăn
cách hai xứ Việt Lào, ở đây ruộng đất hiếm hoi, khô khan, vì vị t rí sát bể và
núi nên sự sinh sống của dân chúng trông vào lâm sản và hải sản hay ngư
lợi (nghề đánh cá). Kinh tế nông nghiệp ở đây không được phong phú như ở
miền Bắc Việt và Nam Việt có thể coi là hai vựa thóc của Việt Nam.
Nam việt ở khúc dưới sông Cửu Long có sông Tiền Giang, Hậu Giang,
Vàm Cỏ và Đồng Nai chạy dài trên toàn cõi, lại có nhiều đất ruộng nên rất
thịnh đạt về nông nghiệp. Nhân dân ở đây không đông đúc mấy, tương đối
với tổng số diện tích đất đai, vừa sống với biển, vừa sống với ruộng vườn
nên không chật vật, vất vả như dân Bắc Việt bị nạn nhân từ bao nhiều đời.
(Mật độ dân cư trung bình lên tới 800 người trên một cây số vuông, có chỗ
lên tới 2.000 người, điều ít thấy ở một nơi nào trên thế giới ngày nay.)
Việt Nam là một xứ thuộc nhiệt đới, nhưng khí hậu có khác nhau từ
Nam ra Bắc, thường nóng và ẩm thấp. Bắc Việt giáp giới Trung Quốc là
một miền ôn đới, có bốn mùa rõ rệt, mùa xuân đầm ấm, có nhiều ngày lất
phất mưa, cũng có khi lạnh. Trong mùa này, cây cỏ mọc mạnh. Mùa hè
nóng bức, có khi rất oi ả, khó chịu, nhưng cũng là mùa để thảo mộc sinh sối
nảy nở, thuận tiện cho nông nghiệp. Các bệnh dịch tả nhất là đối với con trẻ
hay phát sinh trong vụ hè. Vào khoảng tháng sau hay tháng bảy, thường có

https://thuviensach.vn

nước lớn do những trận mưa rào như trút nước từ các vùng thượng du về
đồng bằng dễ sinh ra nạn nước lụt, xưa kia hay phá vỡ đê điều, gây nên
nhiều sự thiệt hại về tài sản và tính mệnh cho dân chúng vùng Trung Châu.
Cuộc chống chọi với nước lũ hằng năm đe dọa đê điều, đáng kể là một công
cuộc vĩ đại của dân tộc Việt nam trải qua bao nhiêu thế kỷ trong khi khoa
học chưa được áp dụng. Đây là một cuộc chiến đấu giữa Người và Thiên
Nhiên, có lẽ đã hun đúc cho dân tộc chúng ta cái đức tính kiên nhẫn và một
tinh thần chiến đấu đáng kể. Trái lại vì lụt mà ruộng đất thêm màu mỡ, nhất
là ở đồng bằng sông Cửu Long. Mùa thu có những ngày nắng dịu nhưng về
những ngày chót, đời sống của cỏ cây bắt đầu ngưng trệ cho đến mùa đông
thì rõ rệt là mùa thu, nắng hanh thường hay phát sinh các bệnh lặt vặt và gió
bấc lạnh thổi buốt kèm với mưa phùn lại có những sự thay đổi thời tiết đột
ngột, đang nóng đổi ngay ra lạnh.
Từ cửa Hàn trở vào Nam Việt khí hậu hình như riêng biệt. ở đây có rõ
rệt hai mùa mưa, nắng, nhất là ở Nam Việt, nghĩa là có 6 tháng nắng. Trong
một ngày có nhiều trận mưa rào đổ xuống trong chốc lát rồi trời lại nắng rào
như thường. Buổi tối thường có gió mát. Ở đại phương này vấn đề thực
phẩm, khí hậu và nông nghiệp chịu ảnh hưởng của biển rất nhiều.
Sống trên đất Việt Nam, ngoài dân tộc Việt Nam còn có nhiều giống
khác nữa tại các vùng sơn cước mà người Việt ngày nay gọi là các đồng bào
Thượng, vì trải qua bao nhiêu thế hệ đã cùng sinh sống với nhau tuy không
trực tiếp nhiều, nhưng đã cùng chung lưng đấu cật những biến cố lớn lao
của lịch sử và không hề có sự mâu thuẫn gì về quyền lợi tinh thần hay vật
chất.
Ở miền thượng du Bắc Việt có dân Thái, Thổ, Mường, Mán, Mèo,
Nùng, Yao, Lô Lô... Ở các miền rừng núi Trung Việt có giống Mọi và
Chàm. Ở Nam Việt trong các vùng sơm lâm cũng có dân Mọi, Chàm, các
thành thị có Chà Và, Hoa Kiều, cùng người Thổ nguồn gốc Cao Mên, lâu

https://thuviensach.vn

đời sinh sống ở đây vui vẻ êm ấm như người Việt và không bị một đố kỵ
nào hết.
Nhân dân Việt Nam ở Bắc Việt có vào khoảng 9 triệu người, Trung việt
có độ 6 triệu, Nam Việt có chừng 5 triệu, đó là con số ước lượng 30 năm về
trước. Giờ đây có thể con số đó đã vượt quá rồi. Còn dân miền núi cũng tới
trên dưới một triệu.
2 – Người Việt Nam
Người Việt Nam thuộc giống da vàng. Kẻ làm nghề lao động dầm mưa
dãi nắng da ngăm ngăm đen. Người làm các nghề nhàn nhã ít ra ngoài trời
thì da trắng mầu ngà. Về chiều cao, người Việt Nam phần nhiều tầm thước
(không cao không thấp), nhỏ hơn người Tầu chút ít – mặt phần nhiều xương
xương, trán cao rộng, mắt đen và hơi xếch về phía bên, gò má cao, mũi hơi
tẹt, môi hơi dầy, răng to thường khểnh, râu thưa, tóc đen và nhiều, cắt ngắn.
Dáng đi lanh lẹ, vẻ mặt lanh lợi, thân hình mảnh dẻ nhưng cũng cứng cáp
và vững chắc.
Y phục của người đàn ông Việt Nam thường dài, rộng trong áo hẹp.
Người lao động vận quần áo ngắn, ở nơi tỉnh thành dùng mầu trắng, chốn
thôn quê dùng mầu nâu hoặc đên, đi ra ngoài thăm bè bạn, dự lễ nghi
thường mặc thêm chiếc áo thâm dài quá gối. Ở chốn thôn quê thì thêm
chiếc khăn đen hay quấn ngang đầu làm cho vẻ mặt thêm phần nghiêm
trang. Ngày nay, ở các thành thị, những người tân tiến như các công chức,
trí thức, sinh viên là những phần tử có tiếp xúc với văn hóa Tây Phương
thường vận Âu phục do lẽ thuận tiện và mỹ thuật.
Phụ nữ Việt Nam ở các đô thị Bắc Việt và Trung Việt thường mặc quần
trắng hay đen, nhưng áo dài thì thay đổi nhiều mầu, chit khăn đen, cuộn
tròn quanh đầu. Ở thôn quê thì mặc váy, có yếm che ngực, lại cũng có nhiều
người mặc quần như đàn bà thành thị. Ở Nam Việt, đàn bà ưu mặc quần
đen, áo ngắn và búi tóc.

https://thuviensach.vn

Người đàn bà Việt Nam có nhiều đức tốt hơn là thói xấu. Phần lớn từ
thành thị đến thôn quê, người đàn bà lo buôn bán, cày cấy, biết tần tảo, chịu
thương khó và rất hy sinh cho chồng con. Sự kiện tốt đẹp này là do ảnh
hưởng của giáo lý Khổng mạnh đã đi sâu vào đời sống tinh thân của dân tộc
chúng ta từ ngót hai ngàn năm nay.
Gần một thế kỷ trở về đây, Việt Nam lại tiếp xúc với Tây phương, phụ
nữ Việt Nam hấp thụ văn hóa Âu Mỹ đã tỏ ra có nhiều khả năng trên trường
học vấn và đã có những sự tranh đấu về quyền lợi gia đình, xã hội với nam
giới.
Bàn về các điều tốt xấu trong con người Việt Nam, ta thấy đồng bào ta
thông minh, nhớ dai, có óc nghệ thuật, khéo tay chân, giàu trực giác hơn là
luận lý, ưa điều đạo đức, ham chuộng văn chương. (Có người nói người
Việt ta thích văn chương phù hoa hơn là thực học, thiết tưởng không đúng,
chẳng qua chúng ta trong mười thế kỷ mất độc lập, chịu ảnh hưởng văn hóa
nô dịch nên không được hướng dẫn phải đường, phải lối mà thôi, chớ không
phải là ta không biết trọng thực học). Chúng ta lại còn đức tính lễ phép và
biết ơn, chuộng hòa bình và giàu có hy sinh.
Người lao động rất cần cù và nhẫn nại, có sức chịu đựng những việc
nặng nhọc rất bền bỉ, nhất là các đồng bào miền Bắc.
Người đi lính ra trận rất trọng kỷ luật và can đảm. Nói đến người lính
đây tức là lớp nông dân của chúng ta trong vai trò tranh đấu cho Tự do và
Độc lập của xử sở từ bốn ngàn năm lập quốc đến giờ rất đáng phục.
Tinh thần dân tộc được như vậy là nhờ ở hoàn cảnh kinh tế, địa lý, văn
hóa và chính trị cấu tạo nên bởi:
1) Bắc giáp Trung Quốc, Nam giáp Chiêm Thành là hai gọng kìm ghê
gớm, luôn luôn xiết chặt vào dân tộc chúng ta.
2) Rừng núi Bắc Việt hoang vu và nhiều thú dữ.
https://thuviensach.vn

3) Đồng bằng Bắc Việt hay bị lụt lội và hạn hán.
4) Miền duyên hải Trung Việt hay nổi going tố.
5) Vì hai vị gió mùa đổi thay luân chuyển, khí hậu thường hay khô ráo
và ẩm thấp.
Đó là những yếu tố đã hun đúc cho chúng ta nhiều năng lực tranh đấu,
sức chịu đựng với thiên nhiên và các cường bang ngoại địch.
Chúng ta cũng có nhiều tính xấu như các dân tộc khác:
Người dân trung lưu và hạ lưu hay nông nổi, háo danh, thích phô trương,
mê cờ bạc, tin ma quỷ, sung việc cúng bái, không nhiệt tín tôn giáo nào cả,
ham kiện cáo, tinh vặt và quỷ quyệt.
Tiếng nói của người Việt có thể cho là đồng nhất, mặc dầu có sự phân
biệt Trung – Nam – Bắc, giọng nói hơi nặng nhẹ ở một vài nơi, nhưng
người Việt đi đến đâu cũng hiểu nhau. Tính tình, phong tục, tôn giáo cũng
không có gì khác biệt lắm từ Nam ra Bắc.
Xã hội Việt nam gồm 4 giai cấp: Sĩ, Nông, Công, Thương, cùng sống
dưới chế độ phong kiến lâu đời, nhưng không có nhiều chia rẽ quá đáng
như ở nhiều dân tộc khác.
Tóm lại, Việt Nam, nếu đem so sánh với nhiều dân tộc khác thì rõ rệt có
rất nhiều đức tính thuần nhất nhờ đó mà có đủ sức mạnh vật chất, tinh thần
để giải quyết nhiều việc khó khăn nội ngoại, qua nhiều thế hệ.
Tiếng nói của người Việt có thể cho là đồng nhất vì mặc dầu có sự phân
chia Trung-Nam-Bắc, giọng nói có hơi nặng nhẹ ít nhiều, nhưng người Việt
đi đến đâu cũng hiểu nhau. Tính tình, phong tục, tôn giáo cũng không có gì
khác biệt từ Nam ra Bắc.

https://thuviensach.vn

Đây là sự trình bày đại khái về vị trí, tính tình, phong tục của người Việt
Nam. Chúng tôi xin nghiên cứu kỹ lưỡng thành từng vấn đề ở những trang
dưới đây tùy theo sự thuận tiện của việc biên khảo.
3- Gốc tích của Người Việt Nam
Bàn về gốc tích dân tộc Việt Nam, những nhà làm sử của chúng ta và
các học giải ngoại quốc thường không đồng ý kiến. Nguyên do dân tộc Việt
nam là một dân tộc rất cố cựu, ra đời trong khi khoa học, nhân chủng, địa
dư học và sử học chưa khai triển. Thêm vào đó, dân tộc Việt Nam từ bốn
ngàn năm lập quốc, trải qua bao nhiêu cuộc biến chuyển của Lịch sử, sống
một cuộc đời bất định từ lưu vực sông Nhị Hà, sông Mã cho tới ngày nay
mới ngừng hẳn bên bờ biển Tiêm La.
Nhiều nhà khảo cổ Pháp cho rằng người Việt Nam phát tích ở miền núi
Tây Tạng cũng như người Thái, qua các triều đại di cư dần xuống Bắc Việt,
lần xuống phía Đông Nam và lập ra nước Việt Nam ngày nay. Còn người
Thái lần theo sông Cửu Long (Meekong) tạo ra nước Tiêm La và Mên, Lào.
Như vậy dân tộc Việt Nam là một trong nhiều dân tộc đã do các miền Tây
Bắc Trung Hoa là nguồn gốc. Đồng thời, một vài dân tộc khác ở các quần
đảo Đông Nam di cư lên như dân Mã Lai, dân Phù Nam, Chiêm Thành
cũng tập hợp trên bán đảo Đông Dương.
Có thuyết cho rằng người Việt thuộc giống Anh-đô-nê-dieng
(Indonésien) bị giống A-ri-ăng (Aryens) đánh bạt ra khỏi Ấn Độ phải chạy
qua bán đảo Hoa Ấn. Tới đây ta chia ra làm hai ngành, một ở lại bán đảo
Hoa Ấn tiêu diệt đám thổ dân ở đây là người Mê-la-nê-diêng (Meslanésien),
một thiên xuống Nam Dương quần đảo - Ở mạn Bắc, ta hòa going với
người Mông Cổ, chịu ảnh hưởng văn minh Trung Quốc. Ở mạn Nam giống
Anh-đô-nê-dieng hợp thành giống Cao Mên và Chiêm Thành, chịu văn hóa
Ấn Độ. Ngay ngành ở mạn Bắc cũng chia ra hai chi phái: một sinh tụ ở
Trung Châu sông Nhị Hà và các miền duyên hải, nhờ các đất cát phì nhiêu
lại chịu nhiều cuộc biến chuyển lịch sử mà tiếp xúc được với văn hóa Trung

https://thuviensach.vn

Quốc nên tiến bộ mau lẹ. Còn chi phái kia lần lên các vùng cao nguyên,
sống với rừng núi – chịu ảnh hưởng của giống Thái ở lân cận tuy vẫn giữ
được nền nếp cũ là các tổ chức và thể chế phong kiến. Các người Mường
hiện cư trú tại Hòa Bình và Nghệ An ngày nay là di duệ của chi phí này.
Ông Lesonard Augousseau, căn cứ vào sách Tàu, cho rằng người Việt
Nam thuộc dòng dõi người nước Việt đời Xuân Thu tức là thuộc quyền
Quốc Vương Câu Tiễn thời đó (cuối thế kỷ thứ 6 trước Công Lịch), đóng
kinh đô ở thành Thiệu hung, tỉnh Chiết Giang ngày nay. Năm 333 trước
Công Lịch, nước Sở đánh bại người Việt, người Việt chạy lùi thêm xuống
miền Nma chia ra làm phái:
1) Đông Âu hay là Việt Đông Hải thuộc miền Ôn Châu (Phía Nam tỉnh
Chiết Giang).
2) Mân Việt tụ tập tại Phúc Châu tức Phúc Kiến.
3) Nam Việt thuộc Quảng Đông và phía Bắc Quảng Tây.
4) Lạc Việt hay là Tây Âu Lạc ở phía Nam Quảng Tây. Và miền Bắc
Việt của chúng ta bây giờ.
Chúng ta thuộc thị tộc nào?
Tác giả cuốn “Nguồn gốc dân tộc Việt Nam” như chúng tôi xét, cũng
không đứng ngoài thuyết này.
Giao Chỉ và Việt Thường
Theo sự khảo cứu của ông Đào Duy Anh, ở đời thái cổ từ Nghiêu,
Thuấn, Hạ, Thương trong lịch sử Trung Hoa, trong khi người Hán tộc
đương quanh quẩn ở lưu vực sông Hoàng Hà và sông Vị Thủy thì ở miền
Nma trong khoảng lưu vực sông Dương Tử, sông Hán và sông Hoài có
những giống người văn hóa khác hẳn với văn hóa người Phương Bắc. Trong

https://thuviensach.vn

thư tịch của người Trung Hoa, bọn người đó là Man Di...